En waarom aan jezelf werken niet altijd betekent dat je nóg harder je best moet doen
Vanaf januari ga ik meer bewegen. Na de feestdagen ga ik gezonder eten, minder piekeren, vaker nee zeggen. Volgend jaar maak ik eindelijk tijd voor mezelf.
We zijn er goed in geworden om onze voornemens voor ons uit te schuiven. Alsof 1 januari een magische datum is waarop alles plots makkelijker wordt. Alsof we op oudejaarsavond niet alleen het jaar afsluiten, maar ook onze oude gewoontes, onzekerheden en ons uitstelgedrag.
Maar wat maakt die eerste januari eigenlijk zoveel geschikter dan een gewone dinsdag in november?
Wat is een Winter Arc?
Misschien heb je de term al zien passeren. Winter Arc is een trend die via TikTok populair werd: je gebruikt de laatste maanden van het jaar bewust om aan jezelf te werken, in plaats van te wachten op het nieuwe jaar.
Terwijl de dagen korter worden en het buiten wat stiller wordt, richt je je aandacht naar binnen. Voor de een betekent dat vaker sporten, gezonder eten of vroeger opstaan. Voor de ander minder schermtijd, of eindelijk werk maken van dat doel dat al maanden op een lijstje staat.
Op zich vind ik dat een mooie gedachte. Je hebt geen kalender nodig om te beslissen dat iets in je leven anders mag.
Alleen zit er, zoals bij wel meer trends rond zelfontwikkeling, een keerzijde aan.
Als zelfontwikkeling weer een prestatie wordt
Wie een paar Winter Arc-filmpjes bekijkt, krijgt een behoorlijk ambitieus plaatje voorgeschoteld. Om vijf uur op, elke dag sporten, clean eten, lezen, mediteren, productief zijn. En vooral: geen excuses. Je hebt de winter pas goed benut als je in januari een compleet nieuwe versie van jezelf bent.
En daar wringt voor mij het schoentje.
Want bij veel mensen die ik in mijn praktijk zie, is het probleem helemaal niet dat ze te weinig discipline hebben. Eerder het omgekeerde. Ze leggen de lat al hoog, willen alles goed doen en hebben het gevoel dat er altijd nog wat meer bij kan.
Benader je zelfontwikkeling dan ook nog als een project waarin je moet scoren, dan versterk je precies de patronen waar je eigenlijk vanaf wil. Je wil minder stress, maar je legt jezelf een strak schema op. Je wil beter voor jezelf zorgen, maar je voelt je schuldig als je een training overslaat. Je wil meer rust in je hoofd, maar je zet er vijf nieuwe gewoontes bij op je to-dolijst.
Zo wordt zelfs zelfzorg iets waarin je kan falen.
Je hoeft geen nieuwe versie van jezelf te worden
In mijn coaching ontmoet ik vaak mensen die vinden dat ze zichzelf moeten veranderen. Ze willen zelfzekerder worden, minder piekeren, beter hun grenzen bewaken of eindelijk leren ontspannen.
Mooie doelen. Maar in onze gesprekken blijkt meestal dat ze al jaren bijzonder hard hun best doen. Ze willen een goede ouder, partner, collega of vriendin zijn. Ze nemen verantwoordelijkheid, houden rekening met iedereen en willen niemand teleurstellen. Alleen zijn ze zichzelf onderweg wat kwijtgeraakt.
Voor hen zit groei niet in nog meer discipline. Soms betekent groeien net dat je minder streng wordt voor jezelf. Dat je ontdekt dat niet alles perfect moet. Dat je een grens mag aangeven zonder een hele uitleg erbij. Dat je mag rusten zonder eerst het gevoel te hebben dat je die rust “verdiend” hebt.
Aan jezelf werken gaat dus niet altijd over iets toevoegen. Soms gaat het over wat je durft los te laten. Dat vind ik eerlijk gezegd een veel interessantere invulling van een Winter Arc.
De winter hoeft geen sprint te zijn
Er zit ook iets vreemds in de timing.
De natuur vertraagt in de winter. De dagen worden korter, bomen laten hun bladeren vallen, veel dieren schakelen een versnelling lager. En net in die periode willen wij een tandje bijsteken. Veel mensen merken bovendien dat ze in de donkere maanden sowieso minder energie hebben. Wie dan een strak programma volgt, zet zichzelf extra onder druk.
Begrijp me niet verkeerd: er is niets mis met ambitie of discipline, en voor sommige mensen werkt een duidelijk plan net heel motiverend. Maar moet vooruitgang altijd zichtbaar en meetbaar zijn?
Wat als je deze winter niet gebruikt om zoveel mogelijk te bereiken, maar om bewuster te leven? Om te kijken waar je energie naartoe gaat. Welke gewoontes je helpen en welke je leegzuigen. Welke verwachtingen je jezelf oplegt en of die nog wel bij je passen.
Dat kan betekenen dat je drie keer per week gaat wandelen. Dat je je smartphone ‘s avonds vaker weglegt. Dat je eindelijk dat moeilijke gesprek aangaat dat je al maanden uitstelt. Of gewoon dat je leert om af en toe niets te doen, zonder schuldgevoel.
Ook dat is vooruitgang.
Waarom we zo graag wachten op een nieuw begin
Dat we voornemens koppelen aan 1 januari, is niet zo vreemd. In 2014 beschreven de Amerikaanse onderzoekers Hengchen Dai, Katherine Milkman en Jason Riis het fresh start effect. Ze zagen dat mensen rond bepaalde momenten vaker aan hun doelen beginnen: het begin van een week, een maand, een nieuw jaar, of na een verjaardag. Zo werden er bijvoorbeeld meer zoekopdrachten naar “dieet” gedaan en gingen mensen vaker naar de fitness net na zo’n startmoment.
Zulke momenten trekken een denkbeeldige streep tussen wie we gisteren waren en wie we willen worden. Dat kan echt helpen om een oude gewoonte achter je te laten.
Maar er zit ook een valkuil in. Als je verandering altijd koppelt aan een datum in de toekomst, geef je jezelf meteen een reden om vandaag nog niets te doen. Maandag begin ik. Na de vakantie pak ik het aan. Als het rustiger wordt op het werk, ga ik beter voor mezelf zorgen.
Dat ideale moment komt zelden vanzelf. En intussen blijven we dezelfde dingen doen, ook als we weten dat ze ons niet gelukkig maken.
Het goede nieuws: als een nieuw begin zo’n effect heeft, kan je er zelf een kiezen. Het begin van november is evengoed een begin.
Klein beginnen werkt beter
Je hoeft dus niet te wachten op het perfecte moment. Maar je hoeft evenmin morgen je hele leven om te gooien.
Wie te veel tegelijk wil veranderen, maakt het zichzelf vaak onnodig moeilijk. Nieuwe gewoontes kosten aandacht en energie, en die zijn niet onbeperkt. Daarom werk ik in mijn coachtrajecten graag met kleine, haalbare stappen. Niet omdat grote ambities fout zijn, maar omdat blijvende verandering tijd, herhaling en ruimte om bij te sturen vraagt.
Wil je beter je grenzen bewaken? Dan hoef je niet plots overal nee op te zeggen. Begin met één situatie waarin je even stilstaat bij wat jij eigenlijk wil.
Wil je minder piekeren? Dan hoef je niet morgen een rustig hoofd te hebben. Begin met herkennen wanneer je gedachten met je aan de haal gaan.
Wil je beter voor jezelf zorgen? Daar heb je geen indrukwekkende ochtendroutine voor nodig. Soms begint het met de vraag: wat heb ik vandaag eigenlijk nodig?
Het antwoord zal niet elke dag hetzelfde zijn. De ene dag is dat beweging, de andere rust. Soms helpt het om jezelf uit te dagen, soms om milder te zijn.
Je eigen Winter Arc, in vier vragen
Wil je er zelf mee aan de slag? Neem een kwartiertje en schrijf je antwoord op deze vragen op:
Wat kost me op dit moment het meeste energie? Denk aan mensen, taken, gewoontes, gedachten.
Wat geeft me energie, maar krijgt te weinig plaats? Iets wat je graag doet, maar steeds naar achteren schuift.
Wat mag ik deze winter loslaten? Een verwachting, een gewoonte, een “moeten”.
Wat is één kleine stap die ik deze week al kan zetten? Zo klein dat je hem niet kan uitstellen.
Hang je antwoord ergens waar je het ziet, en kijk er over een maand opnieuw naar. Niet om jezelf te beoordelen, wel om te zien wat er verschoven is.
Terugkijken op 1 januari
Stel je voor dat je op 1 januari terugkijkt op de laatste twee maanden van het jaar. Niet met de vraag hoeveel kilo je kwijt bent, hoeveel boeken je las of hoeveel gewoontes je opbouwde. Maar met de vraag of je wat dichter bij jezelf bent gekomen.
Je hebt geleerd om je iets minder aan te trekken van wat anderen denken. Je hebt ontdekt dat je niet voor alles verantwoordelijk bent. Of je hebt voor het eerst in lange tijd tijd gemaakt voor iets waar je zelf blij van wordt.
Kleine verschuivingen, maar het zijn net die die op termijn het verschil maken. En daar hoef je niet op een nieuw jaar voor te wachten. Je kan vandaag beginnen. Of morgen, als het vandaag niet lukt.
Persoonlijke groei is geen wedstrijd tegen de kalender. En je hoeft geen nieuwe versie van jezelf te worden om beter voor jezelf te zorgen.
Wil je iets veranderen, maar weet je niet goed waar te beginnen?
Merk je dat je steeds opnieuw in dezelfde patronen terechtkomt? Dat je te veel rekening houdt met anderen, moeilijk grenzen stelt of het gevoel hebt altijd te moeten presteren?
Bij Find Balance kijken we samen naar die patronen en zoeken we stap voor stap uit wat jij nodig hebt om meer rust, evenwicht en vertrouwen te vinden. Niet om iemand anders te worden, maar om meer ruimte te maken voor wie je al bent.
Een vrijblijvend kennismakingsgesprek kan in Jabbeke, Damme of online.