Over grote dromen, de angst om te mislukken en de vrijheid om je eigen weg te kiezen.
Vorige week stelde Elon Musk in Texas zijn nieuwe Tesla Roadster voor. Een sportwagen die volgens hem ook kan "vliegen". De auto reed een helling op, hing even ondersteboven, sprong eraf en landde op luchtstralen. Er zat niemand in. Tegen 2028 zou hij in productie gaan.
Je mag ervan denken wat je wil. Ik zat zelf ergens tussen "wauw" en "waarom in hemelsnaam?". Wie heeft er nu een auto nodig die over andere auto's springt?
Maar los van wat je van Musk als persoon vindt: er is iets aan zijn manier van denken dat me bezighoudt. Hij lijkt zich bitter weinig aan te trekken van wat anderen van zijn ideeën vinden. Hij bedenkt iets, gelooft erin en gaat ervoor. Soms lukt dat spectaculair. Soms mislukt het even spectaculair.
En ik vroeg me af: hoeveel goede ideeën zijn er nooit werkelijkheid geworden, omdat iemand onderweg besliste dat ze toch maar belachelijk waren? Vaak is die iemand niet eens een ander. Vaak zijn we het zelf.
Wat zullen de anderen denken?
Stel dat je morgen aan tafel vertelt dat je je vaste job wil opzeggen om iets helemaal anders te doen. Of dat je op je vijftigste nog een opleiding wil starten. Of een eigen zaak. Of gewoon een andere richting.
Grote kans dat het even stil wordt. En dan komen ze:
"Zou je dat nu wel doen?"
"Je hebt het toch goed zo?"
"En als het niet lukt?"
Meestal is dat goed bedoeld. Mensen die om je geven, willen je beschermen. Tegen teleurstelling, tegen geldzorgen, tegen een keuze waar je later spijt van krijgt. En soms hebben ze ook gewoon een punt.
Maar vaak speelt er nog iets anders. We dragen allemaal een beeld mee van hoe een leven hoort te lopen. Je studeert, vindt werk, bouwt zekerheid op en houdt die vast. Wie van dat pad afwijkt, zet iets in beweging. Niet alleen bij zichzelf, ook bij de mensen rondom hem. Jouw keuze houdt hen soms een spiegel voor.
En voor je het weet, begin je zelf te twijfelen aan iets waar je een week geleden nog razend enthousiast over was. Want als zoveel mensen het geen goed idee vinden, zullen ze wel gelijk hebben. Toch?
De angst om ongelijk te krijgen
Ik denk dat we vaak niet zo bang zijn om te mislukken. We zijn vooral bang voor wat die mislukking over ons zou zeggen.
Dat iemand achteraf zegt: "Ik had het je nog gezegd." Dat we moeten toegeven dat we ons vergist hebben. Dat anderen ons naïef vinden, of onverstandig.
Dus blijven we liever bij wat we kennen. Dat voelt veilig. Zolang je niets probeert, kan je ook niet zichtbaar falen.
Alleen is niet kiezen ook een keuze. Met gevolgen die je minder goed ziet, omdat ze langzaam komen.
Je blijft nog een jaar in die job die je eigenlijk al lang niets meer geeft. En nog een jaar. Je schuift je plan op tot de kinderen groter zijn, tot de lening afbetaald is, tot het moment beter past. En op een dag kijk je om en zijn er tien jaar voorbij.
Niet omdat je het niet kon. Wel omdat je jezelf nooit de kans gaf om het uit te zoeken.
Niet elk idee is een goed idee
Laat me één ding duidelijk maken: ik pleit er niet voor dat we allemaal een beetje Elon Musk worden. Hij kan zich risico's permitteren waar de meesten van ons zelfs niet van kunnen dromen. Als zijn auto niet vliegt, betaalt hij de huur nog wel.
En dat jij in je idee gelooft, maakt het nog geen goed idee. Enthousiasme kan blind maken. Soms zien de mensen die je tegenspreken net wel wat jij liever niet ziet.
Ik geloof dus niet in "negeer iedereen en volg je droom". Het klinkt mooi op een tegeltje. In het echte leven is het niet altijd verstandig.
Wat ik wel geloof: je kan leren het verschil te zien tussen de mening van een ander en je eigen afweging.
Je kan luisteren naar wie bezorgd is. Je kan informatie verzamelen, risico's inschatten en je plan bijsturen. Daarvoor hoef je je idee niet meteen op te geven.
Misschien besluit je na grondig nadenken dat het toch geen goed plan is. Prima. Dan heb jij dat beslist, en niet de angst.
Maar misschien merk je dat het idee zelf niet het probleem is. Dat het vooral de reacties zijn die je tegenhouden. Dan is het de moeite om je af te vragen hoeveel macht je die reacties eigenlijk wil geven.
Een vraag die daarbij kan helpen: zou ik dit nog steeds willen als niemand er ooit iets van zou zeggen?
Mag iets ook gewoon mislukken?
We horen graag de succesverhalen. De ondernemer die met niets begon en nu een bloeiend bedrijf heeft. De vrouw die op haar vijfenveertigste alles omgooide en nooit gelukkiger was.
Wat we zelden horen: de zaken die nooit van de grond kwamen. De opleidingen die halverwege stopten. De carrièreswitch die achteraf toch niet de juiste bleek. Die verhalen bestaan net zo goed. Er wordt alleen minder over verteld.
We beoordelen beslissingen vaak op hun afloop. Loopt het goed, dan was je moedig. Loopt het fout, dan vragen we ons af hoe je zo dom kon zijn. Terwijl het om exact dezelfde beslissing kan gaan, genomen met dezelfde informatie en dezelfde onzekerheid.
Dat vind ik een belangrijke gedachte, ook in coaching. We zijn soms zo bezig met de juiste keuze maken, dat we vergeten dat niemand vooraf kan weten hoe het zal lopen.
Je kan een beslissing heel zorgvuldig nemen en toch merken dat ze niet bracht wat je hoopte. Dat maakt ze niet automatisch fout. Misschien heb je onderweg iets geleerd over jezelf. Over wat je echt belangrijk vindt, of wat je de volgende keer anders zou doen.
En soms was het proberen op zich al de moeite waard.
Van wie is jouw leven eigenlijk?
In coachinggesprekken valt me vaak op hoe zwaar de verwachtingen van anderen wegen. Mensen weten verrassend goed wat hun partner, ouders, collega's of vrienden van hen verwachten. Maar als ik vraag wat ze zélf willen, wordt het stil.
En als ze het wel weten, volgt meestal meteen de twijfel. Is dat niet egoïstisch? Niet onverstandig? Niet onrealistisch? Alsof een verlangen pas mag bestaan als iemand anders het begrijpt of goedkeurt.
Natuurlijk leven we niet op een eiland. Onze keuzes raken soms de mensen rondom ons, en daar mag je rekening mee houden. Maar rekening houden met anderen is iets anders dan hen laten beslissen over jouw leven.
Jij leeft met de gevolgen van je keuzes. Ook met de gevolgen van de keuzes die je uit angst nooit maakte.
Jouw idee hoeft trouwens helemaal niet zo spectaculair te zijn als een vliegende auto. Vaak gaat het over iets kleiners. Een gesprek dat je al maanden voor je uitschuift. Een opleiding die je eigenlijk graag zou volgen. Minder uren werken. Eindelijk eens "nee" zeggen. Iets waarvan je diep vanbinnen weet dat je het wil proberen, maar waarbij je jezelf telkens weer afremt.
Herken je zo'n idee bij jezelf? Neem er dan even de tijd voor en stel jezelf deze vragen:
Wat zou ik doen als niemand er iets van zou vinden?
Welke concrete risico's zijn er, en kan ik die eerst onderzoeken of kleiner maken?
Wiens stem hoor ik als ik twijfel: die van mezelf, of die van iemand anders?
Wat kost het me als ik over vijf jaar nog altijd op hetzelfde punt sta?
Wat is een kleine eerste stap die ik deze maand al kan zetten?
Belachelijk, volgens wie?
Misschien is jouw idee echt niet zo goed als je denkt. Misschien probeer je het en lukt het niet.
Maar misschien lukt het wel.
En het zou toch jammer zijn als je dat nooit te weten komt, alleen omdat iemand het ooit belachelijk vond. Of omdat jij dat van jezelf bent gaan geloven.
Herken je jezelf hierin?
Twijfel je vaak aan je eigen keuzes? Weegt de mening van anderen zwaarder dan je zou willen? Of vind je het moeilijk om je eigen weg te volgen? In een coachingtraject bij Find Balance zoeken we samen uit welke overtuigingen en verwachtingen je tegenhouden. En hoe je opnieuw keuzes kan maken die echt bij jou passen.
Je bent welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.